Van Peperzeel in vakblad Afval! |
| Nieuws >> Algemeen Nieuws |
Batterijen en accu’s zijn booming
In elk Nederlands huis staat ergens een potje met lege batterijen. Al die batterijen komen uiteindelijk via Stibat (Stichting Batterijen) terecht in de fabriek van Van Peperzeel in Lelystad. “Wij sorteren de batterijen en zetten ze af bij Europese recyclingbedrijven”, vertelt algemeen directeur Johan van Peperzeel. Naast batterijen handelt hij in loodaccu’s en moeilijk verwerkbare non-ferro stromen. In aantocht zijn enorme hoeveelheden accu’s van elektrische voertuigen.
In de hal van Van Peperzeel in Lelystad staan pallets met witte tonnen. Elke ton is afkomstig van een winkel, school of ander inzamelpunt. Jaarlijks komt er in totaal circa 3.300 ton aan draagbare batterijen binnen bij de fabriek. Keurig per tien verpakt in een boterhamzakje met daarin een briefje met naam, adres en telefoonnummer. Daarmee maken de deelnemers iedere maand kans op een waardecheque. Hollandser kan bijna niet. De actie werpt zijn vruchten af, maar heeft wel een keerzijde: al die zakjes moeten worden geopend. Johan van Peperzeel staat bij een forse uitpakmachine. Een eigen vinding, die bestaat uit twee borstels die tegen elkaar indraaien. “De borstels scheuren het zakje open, waarna het lege zakje wordt weggeblazen. In het verleden waren meerdere mensen dagelijks bezig met het openscheuren en uitpakken. Het was als water naar de zee dragen, de voorraad zakjes nam alleen maar toe. Sinds vorig jaar draait de machine en zien we eindelijk licht aan het eind van de zakjestunnel”, vertelt Van Peperzeel.
Transportbanden
De batterijen komen van Stichting Batterijen (Stibat), de organisatie die de inzamelactiviteiten in Nederland coördineert. In de ruimte naast de hal vindt de daadwerkelijke sortering plaats. Er staan drie transportbanden, waarvan twee op een hoge stellage. Per band sorteren drie werknemers de batterijen uit. Met vaste hand werpen ze ieder batterijtype in het juiste gat, waarna de batterijen via één van de zwarte buizen naar beneden vallen en in bakken belanden.
Van Peperzeel toont een bak gevuld met alkalinebatterijen. Verderop staan bakken met nikkelcadmium- en lithium-ion batterijen. Voordat de batterijen met behulp van een schudmachine op de band terechtkomen, worden de kleine knoopcellen alvast uitgezeefd. “De gesorteerde batterijen leveren wij aan gespecialiseerde buitenlandse recyclingbedrijven in Frankrijk, Duitsland, België en in Zwitserland. Zij winnen de metalen terug en halen bijvoorbeeld het cadmium eruit met vacuümdestillatie.”
Van Peperzeel verdeelt de batterijen grofweg in twee groepen: degene met een positieve recyclingwaarde en die met een negatieve opbrengst. “Oplaadbare batterijen, zoals nikkelcadmium en nikkelmetaalhydride, hebben een positieve waarde voor Stibat. Daar zitten voldoende waardevolle aardmetalen in, zoals nikkel. Het inzamelen, sorteren en de verwerking van niet-oplaadbare batterijen, goed voor zo’n zeventig procent van wat binnenkomt, daar moet geld bij. Daarom betalen wij als consumenten een verwijderingsbijdrage.”
Nederland mag zich wat de inzameling van batterijen op de borst kloppen. Een paar jaar geleden haalde Nederland een inzamelpercentage van 88 procent van het totaalgewicht afgedankte batterijen, ver boven de doelstelling van tachtig procent. “We doen het hartstikke goed en zitten met landen als Duitsland, België, Frankrijk en Zwitserland in de Europese kopgroep”, stelt Van Peperzeel tevreden vast. Onderzoek wijst uit dat 92 procent van de Nederlanders het wegbrengen van batterijen belangrijk vindt.
Sinds 26 september 2008 gelden met de Regeling Beheer Batterijen en Accu’s nieuwe regels voor fabrikanten, producenten en distributeurs. In 2012 moeten zij ten minste een kwart van alle verkochte draagbare batterijen inzamelen, in 2016 minstens 45 procent. “Dat lijkt weinig vergeleken met de eerdergenoemde tachtig procent, maar het nieuwe percentage wordt berekend op basis van het aantal verkochte batterijen. Het huidige inzamelpercentage ligt met deze methode op 39 procent, waarmee door Stibat het doel voor 2012 nu is gehaald.” Toch is Van Peperzeel niet gelukkig met de nieuwe rekenmethodiek. “Door de berekening lijkt het nu alsof het percentage is gehalveerd. Ze rekenen met de gemiddelde verkoopcijfers van de afgelopen drie jaar. De verkoop van batterijen is echter booming. Playstations, afstandbedieningen, schoenen met lampjes: overal zitten tegenwoordig batterijen in. Die batterijen komen pas over acht tot tien jaar vrij, maar worden nu meegerekend.”
Loodaccu’s
Naast Stibat’s stroom heeft Van Peperzeel ook zijn ‘eigen’ inzameling van industriële batterijen en loodaccu’s en de handel in non-ferro metalen. Die stroom is goed voor jaarlijks 20 duizend ton, en vormt daarmee een belangrijk aandeel in de bedrijfsactiviteiten. “Voor deze stroom gelden geen streefdoelen”, zegt Van Peperzeel. “Dat hoeft ook niet, omdat loodaccu’s geld opleveren, zal niemand ze weggooien. Wij verzorgen de complete retourlogistiek bij garages, gemeenten en bedrijven, sorteren de stromen en leveren de producten aan recyclingfabrieken. Halen we loodaccu’s bij garages op, dan nemen we ook radiateurs, nummerplaten en andere non-ferro metalen mee.”
Van Peperzeel heeft ook een consultancypoot, waarmee hij de opgebouwde kennis, technologie en ervaring aanbiedt. “We verzorgen trainingen op locatie en hebben inmiddels batterij-sorteerinstallaties opgeleverd in Griekenland, Ierland en Duitsland. Momenteel voeren we gesprekken met een partij aan de andere kant van de oceaan, die geïnteresseerd is in onze aanpak.” Van Peperzeel noemt z’n aanpak “een complete filosofie, het Peperzeelmodel, dat veel meer behelst dan een transportband en mensen. Je moet kijken met de ogen van een recyclingbedrijf. Wat stopt hij in de oven? Hoe luiden zijn acceptatievoorwaarden?”
De Europese markt ziet Van Peperzeel als een volgende uitdaging. “Ik zie in de toekomst een heleboel Van Peperzeeltjes in verschillende Europese landen staan. In de opkomende economieën, maar ook in landen als Engeland en Ierland, komen grote hoeveelheden batterijen vrij, die nog nauwelijks worden gesorteerd. Dat moet op termijn wel van Brussel.”
Van Peperzeel spreekt vanuit een decennialange ervaring. Zoals de bedrijfsnaam aangeeft, werkt hij in een familiebedrijf. Zijn vader stapte in de metaalhandel in 1978. Inmiddels is zijn vader met pensioen, en runt Johan samen met broer Marco (logistiek) en Jeffrey Verschut (General manager) de onderneming. “Mijn vader kocht partijen metalen als lood, zink en aluminium op, en bood het specifiek op legering aan bij smelterijen. Hij kwam onder meer bij accuproducenten over de vloer.”
Begin jaren negentig richtte Van Peperzeel zich meer en meer op het inzamelen van oude accu’s. “Mijn vader was één van de eerste met een WCA-vergunning – Wet Chemische Afvalstoffen – op zak. Van alle bedrijven mochten er destijds nog maar ongeveer veertig accu’s inzamelen. Rond die tijd sloot Billiton in Arnhem als laatste Nederlandse accubreker en secundaire loodproducent de poorten. Wij regelden daarna voor een aantal inzamelaars de afzet van loodaccu’s naar omliggende landen.”
Prijzen
De prijzen voor metalen als koper, lood en zink zijn het afgelopen decennium sterk gestegen. “Bracht een bak accu’s rond 2003 nog twintig euro per ton op, nu krijgt dezelfde garage een paar honderd euro per ton. Accu’s worden niet voor niets het nieuwe zwarte goud genoemd.” Door de hogere prijzen groeit het aantal spelers op de markt. “Vroeger hadden zo’n vijf partijen verkoopcontracten in het buitenland, nu vijfentwintig. De markt is diffuus geworden, en de marges zijn door de marktwerking erg dun. Eigenlijk zijn er op het ogenblik teveel spelers actief in deze markt.” De prijzen zullen hoog blijven, verwacht Van Peperzeel. “De grondstoffenschaarste wordt alsmaar nijpender. De hoge prijzen leiden tot efficiency bij bedrijven. Bedrijven willen zo min mogelijk kostbaar afval produceren. Het afval dat vrijkomt, wordt goed gerecycled. Dat is positief.” Europese wetgeving zorgt dat accu’s en batterijen binnen West-Europa blijven. “Je krijgt geen toestemming voor export. Die gedachte is ook nog niet bij ons opgekomen”, aldus Van Peperzeel.
Door de gestegen prijzen trekken verwerkingsfabrieken harder aan de grondstoffen. In 2006 stonden bij Van Peperzeel diverse loodrecyclingbedrijven aan de poort, die hun aanvoer zeker wilden stellen. “We waren als bedrijf in trek”, zegt Van Peperzeel. Uiteindelijk ging hij in zee met de Franse loodaccu verwerker Métalblanc, die een meerderheidsbelang kocht. “Métalblanc is net als wij een echt familiebedrijf. We deden al jaren zaken. De samenwerking maakt ons sterker en stabieler op de Europese markt. We leveren niet verplicht aan Métalblanc, maar uiteraard heeft Métalblanc een streepje voor.”
Elektrische auto’s
Van Peperzeel anticipeert op de toekomst door zich te richten op elektrische voertuigen. Die accu’s worden volgens hem een compleet nieuwe markt. “Ze verwachten dat in 2020 wereldwijd twintig miljoen elektrische auto’s rijden, waarvan 200.000 in Nederland. Het succes van de elektrische auto staat of valt bij de opslag van elektriciteit. De hele automobielsector stort zich daarom op het ontwikkelen van accu’s. Ze kijken naar drie zaken: hoe krijgen we de accu betaalbaar, hoe vergroten we de capaciteit en hoe blijft de accu stabiel. Er is nauwelijks aandacht voor recycling, terwijl ze daar als producent wel verantwoordelijk voor zijn. Mogelijk willen ze de accu’s later gebruiken voor energie-opslag, bijvoorbeeld van windturbines. Ik heb daar buikpijnzorgen over. Dat is volgens mij niet veilig.”
Van Peperzeel betreurt het dat de afvalwereld zo weinig betrokken wordt bij de ontwikkeling van nieuwe accu’s. Ecodesign is volgens hem ver te zoeken. “Producenten van accu’s zouden meer moeten samenwerken met recyclingfabrieken. Over zo’n tien jaar komen de accu’s vrij. Dan moeten wij zorgen voor de retourlogistiek, de opslag en de verwerking. Het gaat vaak om simpele zaken, zoals de labeling. Als recyclaar moeten wij weten welk type batterij het is.”
Om de samenwerking in Nederland te verbeteren, stond hij recent aan de wieg van stichting DuRAB, dat staat voor Duurzame Recycling van Accu’s en Batterijen. In de stichting werken producenten, uitvoeringsorganisaties als ARN en Stibat en kennisinstituten als KEMA en de TU Delft samen. Van Peperzeel, die voorzitter is, doet mee vanuit de recyclingindustrie. “De accu- en batterijtechnologie is enorm in ontwikkeling. We willen aandacht vragen voor aspecten rondom de veiligheid, duurzaamheid en hergebruik. Onderlinge afstemming tussen producenten, importeurs, kennisinstellingen en recyclers van geavanceerde accu’s is juist nu van groot belang.”
Artikel downloaden
Klik op de button om het artikel Bedrijf in Beeld uit vakblad Afval! over de rol die Van Peperzeel speelt bij de inzameling en recycling van oude batterijen te downloaden. Voor eventuele vragen over de inzameling en recycling van batterijen kunt u contact opnemen met Johan van Peperzeel.
